Films die het boek op de voet volgen zijn zelden interessant
Als je favoriete boek wordt verfilmd, weet je meteen: dat moet ik zien. Vol verwachting leun je achterover in het rode pluche en tuur je naar het witte doek, om later zwaar teleurgesteld huiswaarts te keren. De film blijkt maar een slap aftreksel van het boek te zijn. “Logisch en verklaarbaar”, vindt Peter Verstraten, docent bij Film- en literatuurwetenschap (FLW).
Boeken en films hebben allebei verschillende eigenschappen. Dat kan ertoe leiden dat een verfilming heel anders is opgebouwd dan het oorspronkelijke verhaal in het boek. Zo speelt Tirza zich af in Namibië en zien we alle scenes die zich in Nederland afspelen als flashback, terwijl het boek chronologisch is opgebouwd. De fans van het boek zijn soms niet blij met zo’n verschil, maar voor een FLW’er is dit interessant studiemateriaal. Eigenlijk wordt voor FLW’ers een boekverfilming zelfs pas interessant als deze durft af te wijken van het boek, vertelt derdejaarsstudent Looi van Kessel. Het gaat bij films namelijk zelden om het plot, maar veel meer over de manier waarop het verteld is: slim en zinvol. Maar er zijn ook overeenkomsten tussen film en literatuur, want beide vertellen verhalen die je als wetenschapper kunt analyseren. Dat doe je niet om een oordeel te vellen, zoals recensenten dat doen, vertelt Verstraten. “Wij onderzoeken de stijlmiddelen waarmee het verhaal in de film wordt verteld. Ofwel: we analyseren het narratief vermogen van een medium.”
Teleurgestelde fans
Van Kessel en Verstraten vinden het lastig om ‘wetmatigheden’ aan te geven bij boekverfilmingen. Wel vinden ze beiden dat het vaak goed uitpakt als voor een rigoureus andere aanpak wordt gekozen in de film. In Karakter is bijvoorbeeld de chronologie van de familiegeschiedenis losgelaten. Het hele verhaal is opgebouwd rondom de relatie tussen vader en zoon met de hoofdpersoon. Die ingreep maakt de film geslaagd. En daarom vindt Van Kessel bijvoorbeeld de verfilmingen van Harry Potter niet zo indrukwekkend. “Ze volgen nauwgezet wat in het boek gebeurt, er is niks dat niet klopt. Maar dat is ook wel weer logisch. Die boeken hebben een iconische waarde en als je afstand neemt van de boeken, zijn de fans teleurgesteld.”
In het artikel in Leids Kwartier lees je alles over de verschillen in stijlmiddelen bij boeken en films en ontdek je hoeveel boeken en films FLW’ers per dag lezen.
- Vraag Leids Kwartier aan.
